Dit najaar kan je in alle universiteiten en hogescholen in België de documentaire “Living in Emergency” van Artsen Zonder Grenzen zien, een rauwe en waarheidsgetrouwe film over het leven als expat op missie. Na de vertoning mag je je bovendien verwachten aan debatten over humanitair werk in de huidige politieke context. Sebastian Spencer, urgentiearts bij Artsen Zonder Grenzen heeft er al heel wat missies opzitten. Tjaad, Oeganda, Pakistan… Wij vroegen wat hij vond van de film.

Tekst en Foto: AZG

Geeft de film volgens jou een realistisch en waarheidsgetrouw beeld weer van zo’n humanitaire missie met Artsen Zonder Grenzen?
Artsen Zonder Grenzen werkt binnen verschillende gebieden en komt in uiteenlopende situaties terecht. Het gaat er dan ook niet overal zo moeilijk aan toe als in Liberia en Congo, de conflictzones of post-conflictzones die je in de film te zien krijgt. Toch is het een heel eerlijke film, eentje die de negatieve aspecten van een missie niet probeert te verbergen. Het is een beetje zoals de oceaan oversteken. We zitten allemaal op dezelfde boot en zijn verplicht om samen te blijven. En wanneer er spanningen optreden kan het heel zwaar worden. Ik voelde mij enorm rijk na mijn missies. Samenleven met de bevolking geeft me veel voldoening. Voor mij is dat een geschenk.

Wat was je motivatie om op missie te vertrekken?
In de film zegt een dokter dat hij op missie vertrok om te vluchten. Bij mij was dat niet het geval, ik was nieuwsgierig en was op zoek naar iets anders. Ik woonde in het centrum van de wereld en wilde de uiteinden van mijn wereld ontdekken. Artsen Zonder Grenzen kon mij naar die onbekende uiteinden brengen. Belangrijk om te weten is dat je trouwens niet noodzakelijk dokter hoeft te zijn om op missie te vertrekken, je kan er heel wat andere zaken doen. Voor mij was het vooral de vrijheid van Artsen Zonder Grenzen die ik waardeerde. Ergens naartoe gaan omdat het nodig is, niet omdat er gevraagd wordt om te komen. Mensen in nood hebben nu eenmaal niet de middelen om hulp te vragen, desondanks het feit dat het enorm nuttig is om deze mensen te helpen. Op wereldvlak lijkt er misschien niet veel te veranderen, maar voor mijn patiënten verandert er wel veel... en voor mij ook.

In ‘Living in Emergency’ krijg je te zien voor welke dilemma’s en moeilijke keuzes een expat komt te staan…
Die dilemma’s komen spijtig genoeg heel vaak voor. Het gevaar is dat twijfel de bovenhand neemt. Ik moet vaak terugdenken aan een situatie die een diepe indruk heeft nagelaten op mij. We waren de vader van een familie aan het opereren. Hij had een gezwel dat hem verstikte en had dringend zuurstof nodig. Op dat moment hadden we maar één zuurstofmachine ter beschikking, eentje die we aan het gebruiken waren om een kind te redden dat volgens mij weinig overlevingskans had. Ik wilde het kind alle kansen geven om te overleven, maar ik moest een keuze maken: geef ik zuurstof aan het kind dat veel kans had om te sterven, of geef ik zuurstof aan de vader die, indien hij het overleefde, opnieuw voor zijn familie zou kunnen zorgen? Zo’n beslissing is heel moeilijk om te nemen. Je twijfelt altijd, maar die twijfel mag niet verlammend werken. Je moet beslissingen nemen.

"Op het moment dat de vader van een familie aan het stikken was hadden we maar één zuurstofmachine ter beschikking, eentje die we aan het gebruiken waren om een kind te redden"

Zijn er momenten geweest waarop je het niet meer zag zitten?
Zeker en vast. Toen er tijdens mijn dienst voor het eerst een kind stierf, heb ik moeten aanvaarden dat er iedere maand sowieso een aantal patiënten zouden doodgaan. Dat was iets dat ik moest aanvaarden om de rest van mijn werk goed te kunnen doen. Het belangrijkste was om zoveel mogelijk patiënten in leven te houden met de middelen die ter beschikking waren. In de film zegt een dokter: “Artsen Zonder Grenzen zal de wereld niet redden”. Daarin heeft hij gelijk, maar we doen iets en het heeft zin. Ik werk niet voor de hele wereldbevolking, ik werk voor één bepaald kind dat naar huis zal kunnen terugkeren. Voor dat kind maken we het verschil.

De missies zijn vaak emotioneel zwaar geladen. Hoe ga je daarmee om?
Het is inderdaad heel erg stressvol. Daarom is het noodzakelijk om een link te vinden met anderen. Je ’s avonds kunnen ontladen met andere mensen is dan ook heel erg belangrijk. Dat kan aan de hand van een feestje, maar evengoed met behulp van sigaretten, drank of seks. In de film zie je duidelijk dat de overspannen dokter alles lijkt te vergeten wanneer hij aan het feesten is. Ik ben op een bepaald moment bijna beginnen roken omdat het deel uitmaakte van een soort ritueel. Tijdens zo’n ontspanningsmomenten wil je jezelf gewoonweg geen beperkingen opleggen.

Zou je de studenten aanraden om op missie te vertrekken?
De intensiteit van een missie is zodanig groot dat je er jezelf leert kennen. In de film zegt de chirurg: “Door anderen te genezen, verzorg ik mezelf. Het is mijn therapie.” Door je bloot op te stellen leer je heel veel over jezelf, zowel positief als negatief. Ik kan iedereen aanraden deze ervaring op te doen. Mijn missies hebben mij gemaakt tot wie ik ben. Ik wilde de wereld ontdekken. Als je op humanitaire missie vertrekt, word je je bewust van de wereld. Je ontdekt de wereld waarin je leeft.