Skip Navigation LinksHome»Deze maand in Zap»De illusie van witte kerst

 De illusie van witte kerst

'I'm Dreaming of a White Christmas', zo luidt de eerste regel van Crosby’s wereldwijde hit. Als we de weerstatistieken enigszins serieus nemen, zullen we ons hoogstwaarschijnlijk met een groene kerst tevreden moeten stellen. Maar is witte kerst daarom een illusie?

Tekst: Lorens Benaets

De laatste keer dat kerstdag nog eens wit kleurde dateert al van 2010, ondertussen zeven jaar geleden. ‘Hoog tijd dus voor een nieuwe witte kerst’, zal menig enthousiasteling uitroepen. Niets is minder waar helaas. De statistieken van het Belgische KMI leren ons dat er sinds 1900 slechts elf keer sprake was van een witte kerst. De laatste keer vond plaats in 2010, en wordt zonder pauze voorafgegaan door die van 2009. Daarvoor was het wel al sinds 1986 geleden dat we nog een witte kerst hadden.

Jaar Sneeuwhoogte
1906 12 cm
1913 7 cm
1917 6 cm
1918 2 cm
1923 2 cm
1938 7 cm
1950 8 cm
1964 17 cm
1986 1,5 cm
2009 3 cm
2010 16 cm

Mogelijk hebben twee opeenvolgende edities ons vertrouwd gemaakt met het fenomeen, maar we moeten toch vaststellen dat dit eerder uitzonderlijk is. In de periode 1900 – 2016 hebben we slechts elf keer kunnen genieten van een officiële witte kerst. Omgerekend zou dat inhouden dat we per jaar slechts een kans van 9% hebben. Niettemin zorgt de vraag of we een witte kerst zullen krijgen ieder jaar weer voor heel wat speculaties onder meteorologen en deskundigen. Helemaal zeker zijn die voorspellingen dikwijls niet. Het zal zeker nog eens gebeuren, maar het is moeilijk te zeggen wanneer.

Waar we het wel over eens kunnen zijn, is dat nagenoeg iedere kerstliefhebber reikhalzend uitkijkt naar die sneeuwval tijdens de kerstdagen. Kerstmis en sneeuw horen hand in hand te gaan. Toch is de magie die wij vandaag aan het sprookjesachtige tafereel toeschrijven een relatief recent fenomeen. Dit hoeft niet te verbazen gezien de kleine kans dat het voorkomt. De cult rond witte kerst ziet eigenlijk pas het levenslicht in 1940, wanneer de Amerikaanse songwriter en componist Irving Berlin tijdens een verblijf in een hotel in Hollywood, overmand wordt door gevoelens van melancholie en nostalgie. De herinneringen aan zijn zoontje, dat op kerstavond 1928 is overleden aan een hartaandoening, zullen hem ongetwijfeld parten hebben gespeeld. In het holst van de nacht zegt hij tegen zijn secretaresse dat ze een pen moet nemen, en dicteert haar vervolgens de eenvoudige maar hoopvolle 54 woorden die later wereldfaam zullen kennen. Hij weet dan al dat dit de beste songtekst is die hij ooit heeft geschreven, of sterker, die iemand ooit heeft geschreven.

​​https://www.youtube.com/watch?v=w9QLn7gM-hY
 ​​
Het duurt nog tot 1942 vooraleer White Christmas wijdverspreid ingang krijgt. Bing Crosby neemt dan zijn eigen versie van het lied op voor de kaskraker Holiday Inn. Onbedoeld verleent hij het lied hierdoor de iconische status die het nu nog steeds kent. De mix van melancholie met een verlangen naar vrede, vreugde en gelukkigere tijden komt als geroepen, en kan op veel bijval rekenen tijdens de koude oorlogsjaren. Het aantal verzoeknummers stijgt in die tijd tot ongekende hoogtes. White Christmas breekt alle records en is tot op de dag van vandaag de best verkochte plaat aller tijde, om nog maar te zwijgen van het onnoemelijk aantal covers. Het geldt vanaf dan als het prototype voor de niet-religieuze kerstliederen. Deze oorlogsklassieker heeft zo de weg geplaveid voor zowat alle commerciële kersthits die wij vandaag op de radio horen.

Maar het idee om van een witte kerst te dromen is ook buiten de muziekwereld een eigen leven gaan leiden. Ondanks de kleine kans heeft dit idyllische beeld zich op korte tijd in ons collectieve geheugen verankerd. Het is alsof we van de natuur verwachten om uitdrukking te geven aan die onzegbare gevoelens die we sowieso al met kerst associëren. Misschien is datgene waar we van blijven dromen wel belangrijker dan de waarschijnlijkheid waarmee het zich voordoet.