Jan en Nick: twee basketbalspelers op wieltjes
"Dribbelen, spinnen en scoren!” 

Basketbal Groot-Leuven on Wheels. Deze lange, omslachtige naam dekt de lading van de club niet helemaal. Vijf minuten een training observeren, is meer dan genoeg om te zien dat de clubleden razendsnelle sporters zijn. Met hun rolstoelen vliegen ze van ring naar ring, maken ze spins terwijl ze passen doorgeven en af en toe knallen ze keihard tegen elkaar.
ZAP vroeg Jan Van Bael en Nick Van Extergen, twee basketbalspelers on wheels, om hun vurige karretjes even halt toe te roepen voor een woordje uitleg.

Tekst: Kimley Briesen / Foto’s: Tine Claerhout

Hey, jongens! Vertel eens wat er zo anders is aan deze manier van basketbal?

Jan: Wel, het zal je wel opgevallen zijn dat wij ons anders voortbewegen. Bij gewone basket gebruiken ze hun benen om te lopen en hun handen om te dribbelen en te scoren. Wij daarentegen moeten heen en weer rijden met behulp van onze handen. Eens we voor de ring staan, moeten we ook nog punten proberen te pakken met onze handen. Ook het dribbelen is anders. Het gebeurt hier regelmatig dat de bal tijdens het dribbelen afketst op de rolstoel en een heel andere kant opgaat dan je eigenlijk wou. Het klinkt allemaal heel technisch, maar onthoud gewoon dat het bij ons allemaal om de armspieren draait. Vandaar dat alle spelers hier zo een brede kas hebben (lacht)!

Zijn er eigenlijk voorwaarden waaraan je moet voldoen om tot jullie team te kunnen toetreden?
Jan: Om te kunnen deelnemen aan rolstoelbasket moet je een minimale handicap hebben. En daarmee bedoel ik niet je kleine teen missen of zo. De algemene regel is simpelweg dat je rolstoelbasket mag spelen als gewone basket niet meer kan om medische redenen. Mensen denken vaak dat je verlamd moet zijn, maar dat is helemaal niet waar. Van dit team zit pakweg 80 procent in het dagelijkse leven in een rolstoel.

Hoge en lage punters
Er zijn hier hoge en lage rolstoelen om te basketballen. Hangt dat samen met de handicap van de persoon in kwestie?
Nick: Er zijn veel verschillende soorten rolstoelen. De hoge punters die zitten in een hoge rolstoel omdat ze hun buikspieren nog kunnen gebruiken. Hun voordeel is dat ze veel stabieler zitten dan de lage punters. Het nadeel is dan weer dat ze minder snel zijn. De lage punters die hebben een lage stoel. Ze kunnen zich sneller bewegen, maar scoren gaat moeilijker. Dit zijn trouwens ook niet de rolstoelen die wij in het dagelijkse leven gebruiken om ons voort te bewegen. Ze lopen breder uit en kunnen daardoor zelfs niet door een deur. Je hebt er als basketbalspeler dus twee nodig en als ik zeg dat een goede rolstoel zo een 5000 à 6000 euro kost, dan weet je genoeg…

Oei, zo veel! Sponsors kunnen dus handig zijn! Maar leg eens uit: hoge punters en lage punters? Wat moeten we ons daarbij voorstellen?
Nick: Bij rolstoelbasket mag je per team maar maximum 14,5 punten opstellen en dat moet met vijf personen. Je bent dan een hoge of lage punter afhankelijk van je handicap. Diegenen met 3,5 tot 4,5 punt zijn mensen die een amputatie ondergaan hebben. Zij hebben meestal nog goede buikspieren. De 2-punters beschikken over een goede balbehendigheid, zoals Jan. De 1-punters zoals ik, die zijn vanaf hun middel verlamd. Het hele puntensysteem zorgt ervoor dat trainers geen vijf hoge punters met één been kunnen opstellen. Ook de anderen krijgen een kans.

Als ik jullie zo bezig zie, gaat het er best hard aan toe. Hebben jullie geen schrik om jullie handen pijn te doen aan de rolstoelen?
Jan: (Steekt zijn hand de lucht in) Zie je mijn ingetapete vingers? Dat is om mijn kromme vingers te beschermen. Ze staan trouwens krom omdat ik ze al eens tussen de wielen van twee medespelers gestoken heb! Tja, die wielen en spaken kunnen gevaarlijk zijn, maar dat zijn de risico’s van het vak. Gewone spelers hebben dan weer vaak enkelproblemen…Dat hoort erbij, hé.

Meest ontwikkelde rolstoelsport
Waarom hebben jullie net voor basket gekozen? Zijn er geen andere leuke rolstoelsporten?
Jan: Jawel hoor. Ik heb ook nog tafeltennis en gewone tennis geprobeerd, maar ik wilde echt een ploegsport. Bovendien is basketbal de populairste en de meest ontwikkelde rolstoelsport in België. Er is echt een liga. Wij spelen bijvoorbeeld in de eerste nationale, de hoogste divisie in ons land.
Nick: Er bestaan natuurlijk ook nog andere sporten in andere landen, zoals hockey en rugby. Maar vooral rugby is een sport voor mensen met een hoge handicap. Voor mij was de keuze snel gemaakt. Ik speelde al gewone basket voordat ik in een rolstoel belandde. Het was voor mij dan ook logisch dat ik verder zou blijven spelen.

Hoe zijn jullie eigenlijk in een rolstoel terechtgekomen?
Nick: Toen ik tien jaar was, ben ik door een auto overreden. Mijn rug was gebroken. Ik heb eigenlijk ‘geluk gehad’ dat ik zo jong was. Je denkt dan niet na over die rolstoel en de bijhorende ongemakken.
Jan: Ja, je groeit daar echt in. Ik zit al sinds mijn geboorte in een rolstoel en heb de kans gehad om alles beetje bij beetje te nemen. In het begin duwden ze mij veel en dan heb ik het langzaamaan overgenomen. Zo kunnen je armspieren mee groeien. Dat is misschien wel het grote nadeel van deze sport. Kinderen die in een rolstoel zitten, kunnen nog niet met basket beginnen. Hun armspieren zijn nog niet voldoende ontwikkeld en dat kan gevaarlijk zijn. Want geloof mij, het is een erg belastende sport voor de schouders en ellebogen!

Waarom zou je deze sport aanraden aan anderen in een rolstoel?
Jan: Ze moeten het gewoon doen! Het is goed voor je conditie, je onderhoudt sociale contacten en je leert veel van de anderen in het team.
Nick: Mmm, als iedereen zich inschrijft, dan hebben wij wel ineens veel meer concurrentie (lacht)!

Meer recreatief aangepast sporten?

Recreas vzw organiseert plaatselijk en nationaal tal van recreatieve sportactiviteiten zoals zwemmen, badminton en boogschieten.
Meer info? Surf dan zeker eens naar de website van Recreas: www.recreas.be of naar de website van de Socialistische Mutualiteiten: www.socmut.be.