De ziekte van Crohn treft jaarlijks gemiddeld drie mensen op tienduizend. Hoewel het
ziekteverloop weinig verschilt, treft het jonge patiënten harder dan volwassenen. Bij
jongeren dreigt het groeiproces in gevaar te komen en ook scholen blijken er doorgaans
niet op voorbereid te zijn.
De ziekte van Crohn is een chronische ontsteking van het spijsverteringsstelsel. De ontsteking
kan verschillende segmenten van het maagdarmstelsel aantasten, maar bevindt zich meestal
op de dunne en de dikke darm. Hoewel de ziekte op elke leeftijd kan ontstaan, wordt ze
meestal vastgesteld tussen 9 en 18 jaar. Tussen het optreden van de eerste symptomen en de
eigenlijke diagnose kan een periode van maanden tot jaren zitten.
Groeiproces
“Crohn is een chronische ziekte, wat betekent dat je er niet van kan genezen”, zegt Marc
Simoens, gastro-enteroloog en Crohn-specialist. “Zonder behandeling kunnen fistels en
vernauwingen van de darm optreden waardoor de kans op één of meerdere operaties verhoogd
wordt.”
De oorzaak van de ziekte is nog niet volledig bekend. “Er is zeker een erfelijke factor
aanwezig,” legt Simoens uit, “en er zijn reeds enkele genen gevonden die mee de oorzaak
kunnen zijn van de ziekte. Kinderen, broers of zussen van patiënten met Crohn hebben een
kans op twintig om de ziekte ook te krijgen. Jongeren zijn extra kwetsbaar omdat hun
groeiproces een invloed heeft op de evolutie van de ziekte.” Bij volwassenen is het
ziekteverloop vaak stabieler omdat hun lichaam al volgroeid is. De energie die het lichaam
nodig heeft om zich te ontwikkelen, verlaagt de weerstand tegen Crohn.
Behandeling
Hoewel de ziekte niet verholpen kan worden, bestaan er wel behandelingen voor de
symptomen. De belangrijkste doelstellingen van de behandeling zijn het verminderen van de
ontstekingen, het voorkomen van complicaties en het verbeteren van de levenskwaliteit. “De
behandeling van Crohn is voor elke persoon anders”, zegt Simoens. “De medische wereld
krijgt meer en meer inzicht in het ontstaan van de ziekte en kan daardoor gerichter
behandelen. De nieuwe stoffen Remicade en Humira zijn zeker een aanwinst voor het proces,
en er zijn nog nieuwe producten op komst.”
Crohn op school
Ook de schoolresultaten worden beïnvloed door afwezigheid ten gevolge van de ziekte. Zich
als onderwijsinstelling voorbereiden op de begeleiding is echter niet evident. Vooral het
inschatten van het probleem ligt moeilijk. “Een echt beleid hebben wij niet,” zegt Marc Van
Roey, directeur van het Gemeentelijk Instituut Brasschaat, “maar we weten dan ook maar van
één leerling dat hij de ziekte heeft. Als leerlingen het zelf niet komen vertellen, kunnen we
alleen maar hopen dat de ouders ons inlichten.”
Door de onzichtbaarheid van het probleem is het moeilijk om specifieke ondersteuning aan te
bieden. “We zijn van mening dat het belangrijk is rekening te houden met de persoonlijke
situatie en daarom elk geval individueel te bekijken,” zegt Van Roey. “We houden wel
rekening met gevolgen van langdurige afwezigheid en trachten het nodige te doen om de
leerling bij te werken en op te vangen.”
What the Crohn?
Wat de ziekte juist inhoudt en wat de mogelijke gevolgen zijn, blijkt onder de leerkrachten
amper bekend. Ann Bevers is lerares aan dezelfde school in Brasschaat: “Ik had natuurlijk
weleens over deze ziekte gehoord, maar veel weet ik er niet van. Je kan hier heel ziek van
zijn, maar wanneer je de ziekte onder controle hebt, kan het ook een lange tijd goed gaan. De
dochter van een vriendin lijdt ook aan de ziekte, maar ze heeft deze nu met behulp van
homeopathie onder controle.”
Ook collega Jorun Bruwiere kent Crohn niet goed. “Ik weet dat het een ziekte is die te maken
heeft met de darmen en vaak met diarree gepaard gaat. Patiënten moeten op hun voeding
letten, maar waarom weet ik niet. Verder heb ik er eigenlijk weinig kennis van.”
Hoe ze om zouden gaan met een leerling met Crohn weten ze niet zo goed. “In eerste instantie
zou ik niets doen, zo lang er zich niet echt problemen voordoen”, zegt Bevers. “Ik zou de
leerling behandelen zoals alle andere leerlingen. Moest ik tijdens de les merken dat hij zich
niet goed voelt, zou ik hem wel adviseren naar huis te bellen.” Verder kunnen er maatregelen
genomen worden die het inhalen van de lessen later vergemakkelijken en de leerling
ondersteunen, zoals het zorgen voor notities, collega's op de hoogte brengen van de situatie en
een bezoekje brengen aan de leerling bij afwezigheid. "
“We moeten de leerling ook vragen waar wij, als leerkracht, rekening mee moeten houden”, benadrukt Bevers.
Geen richtlijnen
Vanuit het Belgisch onderwijsbeleid bestaat er geen specifiek plan of systeem voor de
begeleiding van leerlingen met de ziekte van Crohn. “We raden patiënten steeds aan om het
op school te bespreken,” zegt Tom Goossens, voorzitter van de vzw Darmwereld, “maar in de
praktijk zijn er grote verschillen in de reacties van individuele scholen. Dat gaat van geen
begeleiding -“dat is voor het CLB”- tot privileges, zoals tijdens de les steeds zonder
problemen naar het toilet mogen gaan. Sommige scholen zorgen ook voor aangepaste
examenregelingen na een ziekte tijdens de examens, zodat de leerling niet noodzakelijk het
jaar moet overdoen. Veel hangt af van de bereidheid van de school en de leerkrachten.”
Goossens wijst eveneens op het belang van een goede begeleiding. Omdat de ziekte van
Crohn vaak op jonge leeftijd wordt gediagnosticeerd, gaat de patiënt gewoon naar school op
een moment dat hij of zij de ziekte zelf nog een plaats moet geven. “De eerste jaren zijn vaak
ook het hevigst aangezien men de signalen van de ziekte niet goed herkent”, vult Goossens
aan. “Daar komt bij dat stress een boosdoener is voor de ziekte en een opstoot kan uitlokken.
Vooral examenstress geeft vaak problemen en een begripvolle school en leerkrachten zijn dan
heel belangrijk. Een jaar overdoen omdat men ziek was tijdens de examen is vaak het gevolg
en hypothekeert ook het verder studeren.”
“Wij hebben het gevoel bij onze leden dat er in verhouding weinig patiënten verder studeren”,
zegt Goossens. “Met een goede begeleiding geraakt men er wel gemakkelijker. Zelf heb ik
zonder problemen mijn universitaire studies kunnen voltooien, maar dat was enkel mogelijk
door de privileges die ik genoot in mijn middelbare school en aan de universiteit.”
Hoewel Nederland evenmin vaste richtlijnen heeft, kunnen de scholen er wel beroep doen op
een ondersteunend handboek. “Het Universitair Medisch Centrum (UMC) van Utrecht heeft
een handboek opgesteld die leerkrachten informatie geven over de ondersteuning van een
leerling met Crohn”, zegt Mireille van der Kuijlen van de Crohn en Colitis Ulcerosa
Vereniging Nederland (CCUVN).
“Jongeren met de ziekte van Crohn krijgen vaak met onbegrip te maken op school. Het is voor hen zeer moeilijk om voet aan de grond te krijgen. Wanneer we telefoon krijgen van een leerling of leerkracht die aangeeft het moeilijk te
hebben, verwijzen we hen naar het handboek. Echte richtlijnen zijn er dus niet, maar met dat handboek komen ze vaak al een heel eind.”
http://www.crohnsite.be
http://www.crohn-colitis.nl/
© 2010 – StampMedia – Ken de Kort & Carmen van Oers